ALK
Fuzija / preuređenje gena (npr. EML4-ALK); sekundarne mutacije rezistencije
Odricanje odgovornosti. Sadržaj na ovoj stranici služi isključivo u edukativne svrhe i ne zamjenjuje pregled, dijagnozu, terapijsku preporuku ili razgovor s kvalificiranim zdravstvenim radnikom.
Klinička uloga
ALK preuređenje je prediktivni biomarker za ALK TKI. Fuzije se međusobno isključuju sa većinom drugih driver alteracija (EGFR, KRAS), pa nalaz ALK fuzije snažno definira terapijski put. Pri progresiji, profil sekundarnih ALK mutacija (npr. G1202R) može usmjeriti izbor sljedećeg inhibitora.
Šta je ALK i zašto se testira
ALK (anaplastična limfomska kinaza) je receptorska tirozin-kinaza. U oko 3–5% NSCLC-a, pretežno adenokarcinoma, gen ALK se spaja s drugim genom (najčešće EML4) i nastaje fuzijski protein koji je trajno aktivan.
Takvi tumori obično dobro reaguju na ALK inhibitore, pa je određivanje ALK statusa dio standardne molekularne obrade uznapredovalog nepločastog NSCLC-a.
Rezistencija i ponovno testiranje
Pri progresiji na ALK TKI razlikuju se ALK-zavisni mehanizmi (sekundarne mutacije kinazne domene, npr. G1202R) i ALK-nezavisni mehanizmi (npr. MET amplifikacija, histološka transformacija).
Ponovna biopsija ili plazma ctDNA NGS mogu identificirati mehanizam i pomoći u izboru sljedeće linije; nalaz se razmatra na molekularnom tumor boardu.
Šta pacijent treba znati
ALK promjena nastaje u tumoru i nije nasljedna — ne prenosi se na djecu.
Ako je nalaz pozitivan, ljekar će razgovarati o ciljanoj terapiji; dostupnost i pokrivenost lijeka provjeravaju se zasebno.
Precizne alteracije
- ALK fuzije (najčešće EML4-ALK, više varijanti prijeloma)
- ALK fuzije s drugim partnerima (npr. KIF5B, TFG)
- Sekundarne ALK mutacije rezistencije (npr. G1202R, L1196M, I1171N)
- ALK amplifikacija / ALK točkaste mutacije izvan NSCLC-a (npr. neuroblastom) — drugačiji kontekst
Relevantni tumori, histologija i klinički kontekst
- NSCLC, adenokarcinom — uznapredovala/metastatska bolest, prva linija sistemske terapije.
- NSCLC — progresija na ALK TKI (kontekst stečene rezistencije; ponovna biopsija ili ctDNA).
- Rani/resektabilni NSCLC — adjuvantni kontekst razmatra se odvojeno od metastatske bolesti.
- Moždane metastaze su česte; intrakranijalna aktivnost lijeka je relevantan klinički parametar.
Preporučeni uzorak i metode
FFPE tumorsko tkivo ili citološki cell block uz procjenu tumorske celularnosti. Plazma ctDNA može detektirati ALK fuzije, ali ima nižu osjetljivost za fuzije nego za točkaste mutacije; negativan plazmatski nalaz ne isključuje ALK preuređenje.
- Validirani IHC (npr. klon D5F3) kao skrining ili samostalna metoda prema laboratorijskoj validaciji
- FISH (break-apart proba) — klasična referentna metoda
- RNA-bazirani NGS za detekciju fuzija i partnera; DNA NGS za sekundarne mutacije rezistencije
- Plazma ctDNA NGS pri progresiji za identifikaciju mutacija rezistencije
Značenje nalaza
Pozitivan nalaz
Pozitivan nalaz znači da je validiranom metodom detektirano ALK preuređenje u analiziranom uzorku. Kod graničnih IHC ili FISH nalaza preporučuje se potvrda ortogonalnom metodom (npr. RNA NGS). Nalaz se tumači uz histologiju i stadij; sam po sebi nije potvrda dostupnosti lijeka.
Negativan nalaz
Negativan nalaz ne isključuje ALK fuziju ako je uzorak nizak po celularnosti, ako je DNA NGS imao slab obuhvat introna u kojima nastaju prijelomi, ili ako je testirana samo plazma. Kod nepušača s adenokarcinomom bez identificiranog drivera razmotriti RNA NGS.
Ograničenja
Analitička
- DNA-bazirani NGS može propustiti fuzije s prijelomima u dugim intronima; RNA NGS je osjetljiviji za fuzije.
- FISH može dati lažno negativan nalaz kod malih intrakromosomskih inverzija (signali blizu jedan drugom).
- IHC zahtijeva validirani klon, protokol i vanjsku kontrolu kvaliteta.
- Plazma ctDNA ima ograničenu osjetljivost za fuzije, posebno kod male tumorske mase.
Klinička
- Različite EML4-ALK varijante i ko-mutacije (npr. TP53) mogu uticati na trajanje odgovora.
- Mutacije rezistencije tumače se isključivo u kontekstu prethodno primijenjenog inhibitora.
- Regulatorni status, dostupnost lijeka i refundacija su odvojena pitanja od kliničke primjenjivosti nalaza.
- Konačnu odluku donosi multidisciplinarni / molekularni tumor board uz uvid u cjelokupnu kliničku sliku.
ESCAT procjene po kontekstu
ESCAT tier vrijedi za tačnu kombinaciju alteracije, tumorskog konteksta, kliničke situacije i terapije — ne za gen u cjelini.
ALK fuzije
ESCAT I-A- Tumor / histologija
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Stadij / klinički kontekst
- Uznapredovala/metastatska bolest
- Terapija
- ALK tirozin-kinazni inhibitori (klasa)
- Okvir
- ESMO ESCAT — osnovni okvir (2018) · provjereno 2026-10-16
ALK fuzije u NSCLC-u navode se u ESMO ESCAT okviru kao meta nivoa I-A (korist dokazana u prospektivnim randomiziranim studijama, npr. ALEX, CROWN).
Izvori: [1] [2] [3] [9] [10]
Sekundarne ALK mutacije (npr. G1202R)
ESCAT: nije klasificirano- Tumor / histologija
- NSCLC
- Stadij / klinički kontekst
- Progresija na ALK TKI
- Terapija
- Izbor sljedećeg ALK inhibitora prema profilu rezistencije
- Okvir
- ESMO ESCAT — osnovni okvir (2018) · provjereno 2026-10-16
Citirani ESMO izvori ne daju eksplicitan ESCAT tier za pojedinačne mutacije rezistencije; ne dodjeljuje se.
Izvori: [1] [2] [3]
Terapijski status
Za ALK-pozitivni uznapredovali NSCLC postoji klasa ALK TKI više generacija. Randomizirane studije faze 3 (ALEX, CROWN) pokazale su superiornost inhibitora novije generacije nad krizotinibom u prvoj liniji, uključujući intrakranijalnu aktivnost. Ova stranica ne navodi lijek kao preporuku niti kao potvrdu dostupnosti u BiH.
Odobreno
Regulatorna odluka nadležne agencije za konkretan lijek i indikaciju.
Preporučeno smjernicama
Stav stručnih smjernica — nije isto što i odobrenje.
Dostupno
Test ili lijek se praktično može dobiti u datoj ustanovi/zemlji.
Refundirano
Trošak pokriva sistem zdravstvenog osiguranja.
Regulatorni status
FDA je odobrila više ALK inhibitora uz companion dijagnostike na tkivu (IHC, FISH, NGS) i plazmi. Tačan par lijek–test, indikacija i tip uzorka (tkivo ili plazma) provjeravaju se na FDA listi odobrenih companion dijagnostika i u biblioteci „Companion dijagnostika“ na ovom portalu.
Izvori: [4]
Odobrenje lijeka (EMA) i status IVD testa prema Uredbi (EU) 2017/746 (IVDR) su odvojeni regulatorni putevi; odobrenje lijeka ne podrazumijeva dostupnost IVDR-usklađenog testa u datoj zemlji.
Izvori: [5] [6]
1) Registracija lijeka u ALMBiH; 2) laboratorijska validacija konkretnog testa; 3) klinička dostupnost testiranja i terapije u ustanovi; 4) refundacija (esencijalne i bolničke liste). Ova stranica ne tvrdi da je bilo koji lijek registriran ili refundiran u BiH bez provjere u izvoru.
Izvori: [7] [8]
FDA odobrena companion dijagnostika
Parovi lijek–test iz FDA liste odobrenih companion dijagnostičkih uređaja koji se odnose na ovaj biomarker (8 unosa).
| Gen | Alteracija | Tip tumora | Lijek | Odobreni test | Uzorak | Platforma |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ALK | Fuzije | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Alectinib | FoundationOne CDxFoundation Medicine, Inc. | FFPE tkivo | NGS |
| ALK | Fuzije | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Crizotinib | FoundationOne CDxFoundation Medicine, Inc. | FFPE tkivo | NGS |
| ALK | Fuzije | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Ceritinib | FoundationOne CDxFoundation Medicine, Inc. | FFPE tkivo | NGS |
| ALK | Fuzije | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Brigatinib | FoundationOne CDxFoundation Medicine, Inc. | FFPE tkivo | NGS |
| ALK | Fuzije | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Alectinib | FoundationOne Liquid CDxFoundation Medicine, Inc. | cfDNA iz plazme | NGS |
| ALK | Fuzije | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Crizotinib | Vysis ALK Break Apart FISH Probe KitAbbott Molecular Inc. | FFPE tkivo | FISH |
| ALK | Fuzije | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Brigatinib | Vysis ALK Break Apart FISH Probe KitAbbott Molecular Inc. | FFPE tkivo | FISH |
| ALK | Fuzije | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Ensartinib | Vysis ALK Break Apart FISH Probe KitAbbott Molecular Inc. | FFPE tkivo | FISH |
- ALKNGS
Alectinib
- Alteracija:
- Fuzije
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Odobreni test:
- FoundationOne CDx — Foundation Medicine, Inc.
- Uzorak:
- FFPE tkivo
- ALKNGS
Crizotinib
- Alteracija:
- Fuzije
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Odobreni test:
- FoundationOne CDx — Foundation Medicine, Inc.
- Uzorak:
- FFPE tkivo
- ALKNGS
Ceritinib
- Alteracija:
- Fuzije
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Odobreni test:
- FoundationOne CDx — Foundation Medicine, Inc.
- Uzorak:
- FFPE tkivo
- ALKNGS
Brigatinib
- Alteracija:
- Fuzije
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Odobreni test:
- FoundationOne CDx — Foundation Medicine, Inc.
- Uzorak:
- FFPE tkivo
- ALKNGS
Alectinib
- Alteracija:
- Fuzije
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Odobreni test:
- FoundationOne Liquid CDx — Foundation Medicine, Inc.
- Uzorak:
- cfDNA iz plazme
- ALKFISH
Crizotinib
- Alteracija:
- Fuzije
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Odobreni test:
- Vysis ALK Break Apart FISH Probe Kit — Abbott Molecular Inc.
- Uzorak:
- FFPE tkivo
- ALKFISH
Brigatinib
- Alteracija:
- Fuzije
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Odobreni test:
- Vysis ALK Break Apart FISH Probe Kit — Abbott Molecular Inc.
- Uzorak:
- FFPE tkivo
- ALKFISH
Ensartinib
- Alteracija:
- Fuzije
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Odobreni test:
- Vysis ALK Break Apart FISH Probe Kit — Abbott Molecular Inc.
- Uzorak:
- FFPE tkivo
Lista se odnosi na testove odobrene za tržište SAD (FDA — List of Cleared or Approved Companion Diagnostic Devices) i navodi se informativno. Odobrenje u SAD ne znači da je test ili lijek registriran, validiran, klinički dostupan ili refundiran u Bosni i Hercegovini — to su odvojena pitanja. Lista ne mijenja ESCAT klasifikaciju: ESCAT se ne izvodi iz regulatornog odobrenja. Provjereno: 2026-08-02.
Nivoi terapijskih dokaza
Asocijacije biomarker–lijek za ovaj gen, rangirane po nivou dokaza (22). Ovi nivoi dokaza nisu isto što i ESCAT tierovi i ne izvode se jedan iz drugog.
Nivoi terapijskih dokaza
- Nivo 1Biomarker koji FDA priznaje kao prediktivni za odgovor na odobreni lijek u toj indikaciji.
- Nivo 2Biomarker koji se u stručnim smjernicama navodi kao prediktivni za odgovor na lijek u toj indikaciji.
- Nivo 3Klinički dokazi podržavaju biomarker kao prediktivni — lijek je u ispitivanju ili je dokaz iz druge indikacije.
- Nivo 4Biološki (pretklinički) dokazi podržavaju biomarker kao prediktivni.
| Nivo | Gen | Alteracije | Tip tumora | Lijek | Porijeklo |
|---|---|---|---|---|---|
| Nivo 1 | ALK | fuzije | Anaplastični velikoćelijski limfom, ALK pozitivan | Crizotinib | Somatsko |
| Nivo 1 | ALK | fuzije | Inflamatorni miofibroblastni tumor | Crizotinib | Somatsko |
| Nivo 1 | ALK | fuzije | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Alectinib | Somatsko |
| Nivo 1 | ALK | fuzije | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Brigatinib | Somatsko |
| Nivo 1 | ALK | fuzije | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Ceritinib | Somatsko |
| Nivo 1 | ALK | fuzije | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Crizotinib | Somatsko |
| Nivo 1 | ALK | fuzije | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Ensartinib | Somatsko |
| Nivo 1 | ALK | fuzije | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Lorlatinib | Somatsko |
| Nivo 2 | ALK | fuzije | Inflamatorni miofibroblastni tumor | Alectinib | Somatsko |
| Nivo 2 | ALK | fuzije | Inflamatorni miofibroblastni tumor | Brigatinib | Somatsko |
| Nivo 2 | ALK | fuzije | Inflamatorni miofibroblastni tumor | Ceritinib | Somatsko |
| Nivo 2 | ALK | fuzije | Inflamatorni miofibroblastni tumor | Lorlatinib | Somatsko |
| Nivo 2 | ALK | G1202R | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Lorlatinib | Somatsko |
| Nivo 2 | ALK | L1196M | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Lorlatinib | Somatsko |
| Nivo 3 | ALK | F1174C | Neuroblastom | Lorlatinib | Somatsko |
| Nivo 3 | ALK | F1174L | Neuroblastom | Lorlatinib | Somatsko |
| Nivo 3 | ALK | F1245V | Neuroblastom | Lorlatinib | Somatsko |
| Nivo 3 | ALK | F1245Y | Neuroblastom | Lorlatinib | Somatsko |
| Nivo 3 | ALK | fuzije | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Neladalkib | Somatsko |
| Nivo 3 | ALK | G1202R | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Neladalkib | Somatsko |
| Nivo 3 | ALK | R1275L | Neuroblastom | Lorlatinib | Somatsko |
| Nivo 3 | ALK | R1275Q | Neuroblastom | Lorlatinib | Somatsko |
- Nivo 1ALKSomatsko
Crizotinib
- Alteracije:
- fuzije
- Tip tumora:
- Anaplastični velikoćelijski limfom, ALK pozitivan
- Nivo 1ALKSomatsko
Crizotinib
- Alteracije:
- fuzije
- Tip tumora:
- Inflamatorni miofibroblastni tumor
- Nivo 1ALKSomatsko
Alectinib
- Alteracije:
- fuzije
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Nivo 1ALKSomatsko
Brigatinib
- Alteracije:
- fuzije
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Nivo 1ALKSomatsko
Ceritinib
- Alteracije:
- fuzije
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Nivo 1ALKSomatsko
Crizotinib
- Alteracije:
- fuzije
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Nivo 1ALKSomatsko
Ensartinib
- Alteracije:
- fuzije
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Nivo 1ALKSomatsko
Lorlatinib
- Alteracije:
- fuzije
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Nivo 2ALKSomatsko
Alectinib
- Alteracije:
- fuzije
- Tip tumora:
- Inflamatorni miofibroblastni tumor
- Nivo 2ALKSomatsko
Brigatinib
- Alteracije:
- fuzije
- Tip tumora:
- Inflamatorni miofibroblastni tumor
- Nivo 2ALKSomatsko
Ceritinib
- Alteracije:
- fuzije
- Tip tumora:
- Inflamatorni miofibroblastni tumor
- Nivo 2ALKSomatsko
Lorlatinib
- Alteracije:
- fuzije
- Tip tumora:
- Inflamatorni miofibroblastni tumor
- Nivo 2ALKSomatsko
Lorlatinib
- Alteracije:
- G1202R
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Nivo 2ALKSomatsko
Lorlatinib
- Alteracije:
- L1196M
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Nivo 3ALKSomatsko
Lorlatinib
- Alteracije:
- F1174C
- Tip tumora:
- Neuroblastom
- Nivo 3ALKSomatsko
Lorlatinib
- Alteracije:
- F1174L
- Tip tumora:
- Neuroblastom
- Nivo 3ALKSomatsko
Lorlatinib
- Alteracije:
- F1245V
- Tip tumora:
- Neuroblastom
- Nivo 3ALKSomatsko
Lorlatinib
- Alteracije:
- F1245Y
- Tip tumora:
- Neuroblastom
- Nivo 3ALKSomatsko
Neladalkib
- Alteracije:
- fuzije
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Nivo 3ALKSomatsko
Neladalkib
- Alteracije:
- G1202R
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Nivo 3ALKSomatsko
Lorlatinib
- Alteracije:
- R1275L
- Tip tumora:
- Neuroblastom
- Nivo 3ALKSomatsko
Lorlatinib
- Alteracije:
- R1275Q
- Tip tumora:
- Neuroblastom
Asocijacije biomarker–lijek navode se informativno, u obrazovne svrhe. Nivo dokaza odnosi se prvenstveno na regulatorni i smjernički kontekst SAD — ne znači da je lijek registriran, dostupan ili refundiran u Bosni i Hercegovini. Ovi nivoi dokaza nisu isto što i ESCAT tierovi i ne izvodimo jedan iz drugog. Lista ne predstavlja terapijsku preporuku. Provjereno: 2026-08-02.
Biomarkeri rezistencije na terapiju
Alteracije ovog gena za koje se navodi rezistencija na određeni lijek (14). Ovi unosi znače da se korist od navedenog lijeka ne očekuje.
Nivoi rezistencije
- Rezistencija R1Biomarker koji FDA priznaje kao pokazatelj rezistencije na odobreni lijek u toj indikaciji.
- Rezistencija R2Klinički dokazi povezuju biomarker sa rezistencijom na navedeni lijek.
| Nivo | Gen | Alteracije | Tip tumora | Lijek (rezistencija) | Porijeklo |
|---|---|---|---|---|---|
| Rezistencija R2 | ALK | C1156Y | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Crizotinib | Somatsko |
| Rezistencija R2 | ALK | G1202R | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Alectinib | Somatsko |
| Rezistencija R2 | ALK | G1202R | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Brigatinib | Somatsko |
| Rezistencija R2 | ALK | G1202R | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Ceritinib | Somatsko |
| Rezistencija R2 | ALK | G1202R | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Crizotinib | Somatsko |
| Rezistencija R2 | ALK | G1269A | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Crizotinib | Somatsko |
| Rezistencija R2 | ALK | I1171N | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Alectinib | Somatsko |
| Rezistencija R2 | ALK | I1171S | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Alectinib | Somatsko |
| Rezistencija R2 | ALK | I1171T | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Alectinib | Somatsko |
| Rezistencija R2 | ALK | I1171T | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Crizotinib | Somatsko |
| Rezistencija R2 | ALK | L1196M | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Crizotinib | Somatsko |
| Rezistencija R2 | ALK | L1196Q | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Alectinib | Somatsko |
| Rezistencija R2 | ALK | T1151M | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Crizotinib | Somatsko |
| Rezistencija R2 | ALK | V1180L | Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC) | Alectinib | Somatsko |
- Rezistencija R2ALKSomatsko
Crizotinib
- Alteracije:
- C1156Y
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Rezistencija R2ALKSomatsko
Alectinib
- Alteracije:
- G1202R
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Rezistencija R2ALKSomatsko
Brigatinib
- Alteracije:
- G1202R
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Rezistencija R2ALKSomatsko
Ceritinib
- Alteracije:
- G1202R
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Rezistencija R2ALKSomatsko
Crizotinib
- Alteracije:
- G1202R
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Rezistencija R2ALKSomatsko
Crizotinib
- Alteracije:
- G1269A
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Rezistencija R2ALKSomatsko
Alectinib
- Alteracije:
- I1171N
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Rezistencija R2ALKSomatsko
Alectinib
- Alteracije:
- I1171S
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Rezistencija R2ALKSomatsko
Alectinib
- Alteracije:
- I1171T
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Rezistencija R2ALKSomatsko
Crizotinib
- Alteracije:
- I1171T
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Rezistencija R2ALKSomatsko
Crizotinib
- Alteracije:
- L1196M
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Rezistencija R2ALKSomatsko
Alectinib
- Alteracije:
- L1196Q
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Rezistencija R2ALKSomatsko
Crizotinib
- Alteracije:
- T1151M
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
- Rezistencija R2ALKSomatsko
Alectinib
- Alteracije:
- V1180L
- Tip tumora:
- Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC)
Unosi nivoa R1 i R2 označavaju rezistenciju: uz navedenu alteraciju se ne očekuje korist od navedenog lijeka. Podaci se navode informativno, u obrazovne svrhe — ne predstavljaju terapijsku preporuku, ne govore o dostupnosti lijeka u Bosni i Hercegovini i ne mijenjaju ESCAT klasifikaciju. Provjereno: 2026-08-02.
Gen u panelima i bazama
Kako je ovaj gen klasificiran u listi kancerogenih gena i na kojim se genomskim panelima nalazi. Podatak je informativan i ne govori o kliničkoj primjenjivosti kod pojedinog pacijenta.
- ALKOnkogen7/7 izvoraMSK-IMPACTMSK-HEMEFoundationOneFoundationOne HemeVogelsteinCOSMIC CGC v99
Provjereno: 2026-08-02. Kompletna lista gena →
Smjernice
- ESMO preporuke za NGS (2024) uključuju ALK fuzije među alteracijama koje treba testirati kod uznapredovalog nepločastog NSCLC-a.
- ESCAT okvir rangira ALK fuziju u NSCLC-u kao metu najvišeg nivoa kliničke primjenjivosti.
- Nacionalne i institucionalne smjernice u BiH provjeravaju se zasebno.
Reference
- ESMO Scale for Clinical Actionability of Molecular Targets (ESCAT), zvanična stranica ESMO-a. izvor
- Mateo J, et al. A framework to rank genomic alterations as targets for cancer precision medicine: the ESMO Scale for Clinical Actionability of molecular Targets (ESCAT). Ann Oncol. 2018;29:1895–1902. izvor
- Mosele MF, et al. Recommendations for the use of next-generation sequencing (NGS) for patients with advanced cancer in 2024: a report from the ESMO Precision Medicine Working Group. Ann Oncol. 2024;35:588–606. Corrigendum: doi:10.1016/j.annonc.2024.11.010 izvor
- U.S. Food and Drug Administration. List of Cleared or Approved Companion Diagnostic Devices (In Vitro and Imaging Tools). izvor
- European Medicines Agency. Personalised medicine in oncology (pregled regulatornog okvira). izvor
- Europska komisija. Medical devices and in vitro diagnostics (Uredba (EU) 2017/746 — IVDR). izvor
- Agencija za lijekove i medicinska sredstva BiH. Registar lijekova 2026 (PDF). izvor
- Agencija za lijekove i medicinska sredstva BiH. Spisak lijekova (online pretraga). izvor
- Peters S, et al. Alectinib versus Crizotinib in Untreated ALK-Positive Non–Small-Cell Lung Cancer. N Engl J Med. 2017;377:829–838. izvor
- Shaw AT, et al. First-Line Lorlatinib or Crizotinib in Advanced ALK-Positive Lung Cancer. N Engl J Med. 2020;383:2018–2029. izvor
Šta je ESCAT?
ESCAT (ESMO Scale for Clinical Actionability of molecular Targets) rangira koliko je neka molekularna meta klinički primjenjiva. Tier se ne dodjeljuje genu, nego tačnoj kombinaciji: alteracija + tumor/histologija + stadij ili klinički kontekst + terapija.
Okvir: ESMO ESCAT — osnovni okvir (2018). Izvori: ESMO ESCAT stranica; Mateo J et al. Ann Oncol. 2018;29:1895–1902; Mosele MF et al. Ann Oncol. 2024;35:588–606.