PDGFRA
Mutacija
Odricanje odgovornosti. Sadržaj na ovoj stranici služi isključivo u edukativne svrhe i ne zamjenjuje pregled, dijagnozu, terapijsku preporuku ili razgovor s kvalificiranim zdravstvenim radnikom.
Klinička uloga
Subtipovi PDGFRA mutacija određuju izbor terapije u GIST-u.
Precizne alteracije
- D842V
- Druge PDGFRA varijante
Relevantni tumori, histologija i klinički kontekst
- GIST — histologija, stadij i terapijska linija se preciziraju u stručnoj reviziji.
Preporučeni uzorak i metode
Validirani tumorski uzorak (FFPE ili citološki materijal) uz procjenu tumorske celularnosti; plazma ctDNA samo kada je metoda za to validirana. Konačna preporuka slijedi nakon stručne revizije.
- NGS
Značenje nalaza
Pozitivan nalaz
U stručnoj reviziji — tumačenje pozitivnog nalaza ovisi o konkretnoj varijanti, kvalitetu uzorka, osjetljivosti testa i kliničkom kontekstu. Ne koristiti za kliničku odluku.
Negativan nalaz
U stručnoj reviziji — negativan nalaz ne isključuje alteraciju ako obuhvat testa, kvalitet uzorka ili osjetljivost metode nisu adekvatni. Ne koristiti za kliničku odluku.
Ograničenja
Analitička
- Obuhvat testa (koji egzoni, koje vrste varijanti, DNA vs. RNA) mora biti eksplicitno deklariran u nalazu.
- Niska tumorska celularnost, degradacija nukleinskih kiselina i preanalitički faktori smanjuju osjetljivost.
Klinička
- Nalaz se tumači u kontekstu histologije, stadija, prethodnih linija terapije i ukupnog kliničkog stanja.
- Odluka pripada multidisciplinarnom timu (MDT).
ESCAT procjene po kontekstu
ESCAT tier vrijedi za tačnu kombinaciju alteracije, tumorskog konteksta, kliničke situacije i terapije — ne za gen u cjelini.
D842V
ESCAT: nije klasificirano- Tumor / histologija
- GIST
- Stadij / klinički kontekst
- Nije specificirano — potrebna urednička provjera
- Terapija
- Nije specificirano — potrebna urednička provjera
- Okvir
- ESMO ESCAT — osnovni okvir (2018) · provjereno 2026-08-02
Tačan ESCAT tier za ovu kombinaciju alteracije, tumorskog konteksta, kliničke situacije i terapije nije eksplicitno potkrijepljen citiranim izvorom. ESCAT se ne izvodi iz regulatornog odobrenja.
Izvori: [1] [2] [3]
Druge PDGFRA varijante
ESCAT: nije klasificirano- Tumor / histologija
- GIST
- Stadij / klinički kontekst
- Nije specificirano — potrebna urednička provjera
- Terapija
- Nije specificirano — potrebna urednička provjera
- Okvir
- ESMO ESCAT — osnovni okvir (2018) · provjereno 2026-08-02
Tačan ESCAT tier za ovu kombinaciju alteracije, tumorskog konteksta, kliničke situacije i terapije nije eksplicitno potkrijepljen citiranim izvorom. ESCAT se ne izvodi iz regulatornog odobrenja.
Izvori: [1] [2] [3]
Terapijski status
U stručnoj reviziji — terapijski status nije verificiran i ne prikazuje se kao činjenica.
Odobreno
Regulatorna odluka nadležne agencije za konkretan lijek i indikaciju.
Preporučeno smjernicama
Stav stručnih smjernica — nije isto što i odobrenje.
Dostupno
Test ili lijek se praktično može dobiti u datoj ustanovi/zemlji.
Refundirano
Trošak pokriva sistem zdravstvenog osiguranja.
Regulatorni status
Odobrenje lijeka i status companion dijagnostike provjeravaju se pojedinačno po lijeku i indikaciji u FDA izvorima.
Izvori: [4]
Odobrenje lijeka (EMA) i status IVD testa prema IVDR provjeravaju se odvojeno; odobrenje lijeka ne znači automatski dostupnost validiranog testa.
Izvori: [5] [6]
Registracija lijeka u ALMBiH, laboratorijska validacija testa, klinička dostupnost i refundacija su četiri odvojena pitanja i provjeravaju se zasebno za svaki lijek i test.
Izvori: [7] [8]
FDA odobrena companion dijagnostika
Parovi lijek–test iz FDA liste odobrenih companion dijagnostičkih uređaja koji se odnose na ovaj biomarker (1 unos).
| Gen | Alteracija | Tip tumora | Lijek | Odobreni test | Uzorak | Platforma |
|---|---|---|---|---|---|---|
| PDGFRA | Exon 18 missense mutacije | Gastrointestinalni stromalni tumor (GIST) | Avapritinib | therascreen PDGFRA RGQ PCR KitQIAGEN GmbH | FFPE tkivo | PCR |
- PDGFRAPCR
Avapritinib
- Alteracija:
- Exon 18 missense mutacije
- Tip tumora:
- Gastrointestinalni stromalni tumor (GIST)
- Odobreni test:
- therascreen PDGFRA RGQ PCR Kit — QIAGEN GmbH
- Uzorak:
- FFPE tkivo
Lista se odnosi na testove odobrene za tržište SAD (FDA — List of Cleared or Approved Companion Diagnostic Devices) i navodi se informativno. Odobrenje u SAD ne znači da je test ili lijek registriran, validiran, klinički dostupan ili refundiran u Bosni i Hercegovini — to su odvojena pitanja. Lista ne mijenja ESCAT klasifikaciju: ESCAT se ne izvodi iz regulatornog odobrenja. Provjereno: 2026-08-02.
Nivoi terapijskih dokaza
Asocijacije biomarker–lijek za ovaj gen, rangirane po nivou dokaza (8). Ovi nivoi dokaza nisu isto što i ESCAT tierovi i ne izvode se jedan iz drugog.
Nivoi terapijskih dokaza
- Nivo 1Biomarker koji FDA priznaje kao prediktivni za odgovor na odobreni lijek u toj indikaciji.
- Nivo 2Biomarker koji se u stručnim smjernicama navodi kao prediktivni za odgovor na lijek u toj indikaciji.
- Nivo 3Klinički dokazi podržavaju biomarker kao prediktivni — lijek je u ispitivanju ili je dokaz iz druge indikacije.
- Nivo 4Biološki (pretklinički) dokazi podržavaju biomarker kao prediktivni.
| Nivo | Gen | Alteracije | Tip tumora | Lijek | Porijeklo |
|---|---|---|---|---|---|
| Nivo 1 | PDGFRA | exon 18 in-frame delecije, exon 18 in-frame insercije, exon 18 missense mutacije | Gastrointestinalni stromalni tumor (GIST) | Avapritinib | Somatsko |
| Nivo 1 | PDGFRA | FIP1L1-PDGFRA fuzija | Hronična eozinofilna leukemija, neodređeno (NOS) | Imatinib | Somatsko |
| Nivo 1 | PDGFRA | fuzije | Mijelodisplastične/mijeloproliferativne neoplazme | Imatinib | Somatsko |
| Nivo 2 | PDGFRA | D842V | Gastrointestinalni stromalni tumor (GIST) | Dasatinib | Somatsko |
| Nivo 2 | PDGFRA | onkogene mutacije | Gastrointestinalni stromalni tumor (GIST) | Imatinib | Somatsko |
| Nivo 2 | PDGFRA | onkogene mutacije | Gastrointestinalni stromalni tumor (GIST) | Regorafenib | Somatsko |
| Nivo 2 | PDGFRA | onkogene mutacije | Gastrointestinalni stromalni tumor (GIST) | Ripretinib | Somatsko |
| Nivo 2 | PDGFRA | onkogene mutacije | Gastrointestinalni stromalni tumor (GIST) | Sunitinib | Somatsko |
- Nivo 1PDGFRASomatsko
Avapritinib
- Alteracije:
- exon 18 in-frame delecije, exon 18 in-frame insercije, exon 18 missense mutacije
- Tip tumora:
- Gastrointestinalni stromalni tumor (GIST)
- Nivo 1PDGFRASomatsko
Imatinib
- Alteracije:
- FIP1L1-PDGFRA fuzija
- Tip tumora:
- Hronična eozinofilna leukemija, neodređeno (NOS)
- Nivo 1PDGFRASomatsko
Imatinib
- Alteracije:
- fuzije
- Tip tumora:
- Mijelodisplastične/mijeloproliferativne neoplazme
- Nivo 2PDGFRASomatsko
Dasatinib
- Alteracije:
- D842V
- Tip tumora:
- Gastrointestinalni stromalni tumor (GIST)
- Nivo 2PDGFRASomatsko
Imatinib
- Alteracije:
- onkogene mutacije
- Tip tumora:
- Gastrointestinalni stromalni tumor (GIST)
- Nivo 2PDGFRASomatsko
Regorafenib
- Alteracije:
- onkogene mutacije
- Tip tumora:
- Gastrointestinalni stromalni tumor (GIST)
- Nivo 2PDGFRASomatsko
Ripretinib
- Alteracije:
- onkogene mutacije
- Tip tumora:
- Gastrointestinalni stromalni tumor (GIST)
- Nivo 2PDGFRASomatsko
Sunitinib
- Alteracije:
- onkogene mutacije
- Tip tumora:
- Gastrointestinalni stromalni tumor (GIST)
Asocijacije biomarker–lijek navode se informativno, u obrazovne svrhe. Nivo dokaza odnosi se prvenstveno na regulatorni i smjernički kontekst SAD — ne znači da je lijek registriran, dostupan ili refundiran u Bosni i Hercegovini. Ovi nivoi dokaza nisu isto što i ESCAT tierovi i ne izvodimo jedan iz drugog. Lista ne predstavlja terapijsku preporuku. Provjereno: 2026-08-02.
Biomarkeri rezistencije na terapiju
Alteracije ovog gena za koje se navodi rezistencija na određeni lijek (1). Ovi unosi znače da se korist od navedenog lijeka ne očekuje.
Nivoi rezistencije
- Rezistencija R1Biomarker koji FDA priznaje kao pokazatelj rezistencije na odobreni lijek u toj indikaciji.
- Rezistencija R2Klinički dokazi povezuju biomarker sa rezistencijom na navedeni lijek.
| Nivo | Gen | Alteracije | Tip tumora | Lijek (rezistencija) | Porijeklo |
|---|---|---|---|---|---|
| Rezistencija R1 | PDGFRA | D842V | Gastrointestinalni stromalni tumor (GIST) | Imatinib | Somatsko |
- Rezistencija R1PDGFRASomatsko
Imatinib
- Alteracije:
- D842V
- Tip tumora:
- Gastrointestinalni stromalni tumor (GIST)
Unosi nivoa R1 i R2 označavaju rezistenciju: uz navedenu alteraciju se ne očekuje korist od navedenog lijeka. Podaci se navode informativno, u obrazovne svrhe — ne predstavljaju terapijsku preporuku, ne govore o dostupnosti lijeka u Bosni i Hercegovini i ne mijenjaju ESCAT klasifikaciju. Provjereno: 2026-08-02.
Gen u panelima i bazama
Kako je ovaj gen klasificiran u listi kancerogenih gena i na kojim se genomskim panelima nalazi. Podatak je informativan i ne govori o kliničkoj primjenjivosti kod pojedinog pacijenta.
- PDGFRAOnkogen7/7 izvoraMSK-IMPACTMSK-HEMEFoundationOneFoundationOne HemeVogelsteinCOSMIC CGC v99
Provjereno: 2026-08-02. Kompletna lista gena →
Smjernice
- Preporuke se preuzimaju iz važećih smjernica; konkretne reference se dodaju u stručnoj reviziji.
Reference
- ESMO Scale for Clinical Actionability of Molecular Targets (ESCAT), zvanična stranica ESMO-a. izvor
- Mateo J, et al. A framework to rank genomic alterations as targets for cancer precision medicine: the ESMO Scale for Clinical Actionability of molecular Targets (ESCAT). Ann Oncol. 2018;29:1895–1902. izvor
- Mosele MF, et al. Recommendations for the use of next-generation sequencing (NGS) for patients with advanced cancer in 2024: a report from the ESMO Precision Medicine Working Group. Ann Oncol. 2024;35:588–606. Corrigendum: doi:10.1016/j.annonc.2024.11.010 izvor
- U.S. Food and Drug Administration. List of Cleared or Approved Companion Diagnostic Devices (In Vitro and Imaging Tools). izvor
- European Medicines Agency. Personalised medicine in oncology (pregled regulatornog okvira). izvor
- Europska komisija. Medical devices and in vitro diagnostics (Uredba (EU) 2017/746 — IVDR). izvor
- Agencija za lijekove i medicinska sredstva BiH. Registar lijekova 2026 (PDF). izvor
- Agencija za lijekove i medicinska sredstva BiH. Spisak lijekova (online pretraga). izvor
Šta je ESCAT?
ESCAT (ESMO Scale for Clinical Actionability of molecular Targets) rangira koliko je neka molekularna meta klinički primjenjiva. Tier se ne dodjeljuje genu, nego tačnoj kombinaciji: alteracija + tumor/histologija + stadij ili klinički kontekst + terapija.
ESCAT nije isto što i regulatorno odobrenje lijeka, preporuka smjernica, dostupnost testa ili terapije, niti refundacija. Ova četiri pitanja se provjeravaju odvojeno i prikazana su zasebno na svakoj stranici biomarkera.
Okvir: ESMO ESCAT — osnovni okvir (2018). Izvori: ESMO ESCAT stranica; Mateo J et al. Ann Oncol. 2018;29:1895–1902; Mosele MF et al. Ann Oncol. 2024;35:588–606.